تأثیر نمای ساختمان بر روان انسان را می‌توان از زاویه ادراک بصری، خوانایی و تجربه روزمره محیط بررسی کرد. نما یکی از عناصر منظر شهری است و در کنار صدا، نور، فضای سبز، رفت‌وآمد و شرایط اجتماعی بر برداشت افراد از یک مکان نقش دارد. این ارتباط به معنی ایجاد یک احساس یکسان در همه افراد یا اثبات رابطه مستقیم میان یک سبک نما و سلامت روان نیست.
رنگ، شکل، تناسب و جزئیات ساختمان می‌توانند توجه ما را جلب کنند و تداعی‌های متفاوتی داشته باشند. تجربه قبلی، فرهنگ و سلیقه فرد نیز مهم است؛ بنابراین از مشاهده یک نما نمی‌توان درباره افسردگی، اضطراب یا رفتار آینده کاربران نتیجه قطعی گرفت.
منظر شهری
به طور کلی منظر شهری از سه قسمت کف و بدنه و خط آسمان تشکیل شده است. بیشترین قسمت از منظر شهری را نمای ساختمان ها تشکیل میدهد که خود بر خط آسمان نیز تاثیرگذار است. اولین موضوعی که در خیابان های شهرهای پر جمعیت و پر از ساختمان های بلند مرتبه به چشم مخاطب میخورد نمای ساختمان است. مقیاس و ترکیب این نما می‌تواند بر برداشت اولیه مخاطب از خیابان نقش داشته باشد. نمای ساختمان شخصیت کلی سازه و همچنین تصویری از هویت ساختمان ارائه میکند؛ هرچند ظاهر نما لزوماً بیان دقیق کیفیت فضاهای داخلی نیست.
طراحی نمای ساختمان و روانشناسی
محیط انسانی و فرهنگ در طراحی نمای ساختمان تاثیرگذار است. و همچنین تاثیر متقابلی که فرهنگ و انسان ها از طراحی نمای ساختمان میپذیرند.
فرهنگ دارای دو بعد مادی و غیر مادی می باشد. که بعد غیر مادی فرهنگ مربوط به هرآنچه که احساسی و بصری است و بعد مادی آن نما و ظاهر است. معماری ترکیبی از دو بعد مادی و غیر مادی است. بعد مادی آن نمای ساختمان هاست و احساسی که در فرد ایجاد میکند بعد غیر مادی آن است. رابطه ی بین این دو ناگسستنی است و قابل تفکیک نیست و از این رو تاثیر طراحی نمای ساختمان بر روان انسان مشهود است.
نمای ساختمان ارتباط بین افراد درون آن با بیرون و همچنین افراد بیرون ساختمان با درون را برقرار میکند. افراد داخل ساختمان از طریق نمای ساختمان و بازشو ها نور، سایه، هوا و … را دارند. و افراد بیرون ساختمان با دیدن نمای ساختمان احساس های متفاوتی را تجربه می نمایند.
در طراحی نمای ساختمان چه نکاتی باید رعایت شود؟
در طراحی نما، اقلیم، موقعیت بازشوها، انتخاب مصالح و ایمنی باید همراه با تجربه استفاده‌کنندگان بررسی شوند. توجه به فرهنگ محلی و خوانایی ورودی‌ها می‌تواند به ارتباط بهتر ساختمان با محیط کمک کند. کاهش افسردگی، جرم یا خشونت را نمی‌توان صرفاً به انتخاب یک نما نسبت داد.
نکات ابتدایی و ضوابط طراحی نما در مقاله ی طراحی نمای ساختمان آمده است.
نمای رومی و کلاسیک ممکن است برای برخی افراد تداعی‌کننده شکوه یا تجمل باشد، اما این برداشت عمومی و ثابت نیست. ارزیابی نما باید بر تناسب، کیفیت جزئیات، عملکرد و هماهنگی با زمینه تکیه کند، نه قضاوت درباره ارزش‌های فرهنگی یا شخصیت ساکنان.
رنگ‌های بسیار متضاد و عناصر نامنسجم ممکن است برای بعضی مخاطبان آشفته به نظر برسند؛ میزان کنتراست و ترکیب کلی مهم‌تر از خوب یا بد دانستن یک رنگ است. گیاهان نیز می‌توانند به حضور طبیعت در نما کمک کنند، به شرط انتخاب گونه، سازه نگهدارنده، آبیاری و نگهداری مناسب؛ نمای سبز درمان اضطراب نیست.
همسان سازی نمای شهری:
هماهنگی با ساختمان‌های اطراف الزاماً به معنی تکرار یکسان نماها نیست. خط لبه‌ها، تناسب بازشوها، عمق و رنگ مصالح می‌توانند میان ساختمان‌های متفاوت ارتباط ایجاد کنند. ضوابط و نیاز به تأیید طرح یا مصالح باید از مرجع محلی همان پروژه استعلام شود و نمی‌توان یک الزام را به همه شهرها و مناطق تعمیم داد.
تاثیر نمای ساختمان شلوغ بر روحیه انسان :
جزئیات زیاد می‌توانند توجه را جلب کنند، اما شلوغی به‌تنهایی نشانه کیفیت یا تناسب با کاربری تفریحی نیست. ریتم، سلسله‌مراتب و نقاط تمرکز کمک می‌کنند اجزای نما قابل تشخیص باشند. شدت و نوع واکنش مخاطب باید در زمینه واقعی بررسی شود، نه با فرض اضطراب یا هیجان قطعی.
نمای آجری و اصالت:
آجر و خشت به دلیل قدمت بالا در ساختمان سازی از مصالح با اصالت محسوب می شود. نمای آجری شما را به یاد نماهای قدیمی و معماری اصیل ایرانی خواهد انداخت. استفاده از آجر می‌تواند با زمینه تاریخی ارتباط برقرار کند، اما الزام نوع یا درصد مصالح تابع ضوابط جاری پروژه و محل آن است.
نوسازی نمای ساختمان های قدیمی:
نوسازی نماهای فرسوده می‌تواند به بهبود ظاهر و نگهداری محله کمک کند. رنگ‌آمیزی و اصلاح جزئیات، اگر همراه با رفع خرابی‌ها و توجه به هویت محلی باشد، تجربه دیدن و استفاده از خیابان را تغییر میدهد. با این حال، بهتر شدن روحیه همه ساکنان را نمی‌توان از تغییر رنگ نما به‌تنهایی نتیجه گرفت.
نوسازی مجتمع‌های تجاری ممکن است به خوانایی ورودی و کیفیت ارائه ساختمان کمک کند، اما افزایش مشتری یا درآمد به عوامل متعدد دیگری نیز وابسته است.
نورپردازی صحیح نما:
نورپردازی شب باید ورودی و مسیر حرکت را خوانا کند و از خیرگی، تابش مزاحم به پنجره‌ها و شدت غیرضروری پرهیز شود. نوع چراغ و محل نصب را با دید عابر و ساکن بررسی کنید؛ نور بیشتر الزاماً به معنی آسایش یا امنیت بیشتر نیست. راهنمای خیرگی در نورپردازی به اهمیت ارزیابی این مسئله می‌پردازد.
همین نکات کوچک می تواند تاثیرات مهمی در روحیه افراد بگذارد. پس به راحتی از آن نگذریم و طراحی نمای ساختمان خود را به دست افراد با درایت و متخصص بسپاریم تا علاوه بر ساختمانی زیبا، شهری زیبا نیز داشته باشیم. گروه معماری فرید-ارجمند شما را در این مسیر یاری میکند.
از برداشت بصری تا تصمیم طراحی
در بررسی طراحی نما، مسیر پیاده و فاصله دید را مشخص کنید و طرح را در مقیاس واقعی خیابان بسنجید. ورودی باید قابل پیدا کردن باشد، بازشوها نسبت قابل فهمی با طبقات داشته باشند و جزئیات نزدیک چشم عابر نیاز به نگهداری و ایمنی را پاسخ دهند. کیفیت نما تنها در رندر دوردست مشخص نمی‌شود؛ تجربه نزدیک، روز و شب را نیز بررسی کنید.
برای مقایسه چند گزینه، نما را از زاویه و شرایط نور مشابه به کاربران نشان دهید و درباره خوانایی ورودی، انسجام و برداشتشان پرسش کنید. پژوهش پیچیدگی و ترجیحات زیبایی‌شناختی نما رابطه ویژگی‌های بصری با توجه و ترجیح را بررسی میکند؛ نتایج چنین مطالعاتی مجوز تعمیم اثر درمانی یا حکم یکسان برای همه بناها نیست.