نمای آجری از جمله نماهایی است که امروزه برای ساختمان ها انتخاب می شود. آجر یکی از قدیمی ترین متریال های معماری به خصوص در ایران است. به دلیل شرایط اقلیمی ایران این متریال از گذشته تا به امروز یکی از محبوب ترین و مقاوم ترین متریال ها برای ساخت و ساز بوده است.
نمای ساختمان یکی از اصلی ترین و مهم ترین قسمت های یک ساختمان است. از لحاظ بصری نمای کلی یک شهر را ساختمان های آن می سازند. معمولا ساختمان ها با نمای خود از دید ناظران قضاوت می شوند. و از جهت سازه ای و مقاومتی و مصارف انرژی نیز نمای ساختمان نقش مهمی ایفا میکند. بنابراین مساله ی طراحی نما یکی از مهم ترین مسائل معماری می باشد.
با فرید- ارجمند همراه باشید تا با یکی از انواع نما، نمای آجری ساختمان بیشتر آشنا شویم:
آجر و سبک نمای آجری
سبک در معماری حرف اول را میزند. برای هر یک از سبک های معماری مانند مدرن، پست مدرن، کلاسیک، معاصر و … می بایست طراحی خاص و متریالی ویژه در نظر گرفته شود.
اما از آجر در چه سبک هایی می توان استفاده کرد؟ متریال آجر خود به تنهایی تداعی کننده چه نوع از سبک های معماری می باشد.
در اولین قدم باید بدانیم که خلاقیت طراح و معمار می تواند در یک پروژه و طراحی به گونه ای باشد که از انواع متریال در طراحی خود بهره ببرد اما سبک مورد نظر خود را ایجاد نماید. به این معنی که متریال بتن و سیمان شاید مدرن و پست مدرن نامیده شوند اما طراح می تواند از آن به گونه ای استفاده نماید که سبک دلخواه خود را نشان دهد. استفاده از سیمان سفید در ایجاد نمای رومی یکی از این مثال هاست. طراح به جای سنگ از متریال مدرن تری استفاده نموده است اما حال و هوای پروژه و سبک آن رومی است.
اما نمای آجری چه سبک هایی را ایجاد میکند؟
نمای آجری در اولین قدم نمای سنتی ایرانی را تداعی میکند. از آجر می توان در نماهای مدرن و پست مدرن نیز استفاده کرد. در نمای کلاسیک کمتر از آجر استفاده می شود.
ویژگی های نمای آجری:
نمای آجری نمایی مقرون به صرفه
متریال آجر به دلیل سازگاری با اقلیم ما در ایران تولید می شود. بنابراین از لحاظ قیمت مقرون به صرفه می باشد. آجر نیز مانند هر متریال دیگری انواع مختلفی دارد. آجر های نما دارای شکل ظاهری متفاوتی هستند.
برخی از آنها متخلخل و برخی دیگر با اندازه های کوچک و یا بزرگ ساخته می شوند. آجر نما نیز دارای کیفیت های متنوعی است و قطعا نمونه ی با کیفیت آن هزینه ی بیشتری میطلبد. اما به طور کلی و در مقایسه با سایر متریال های نما، نمای آجری مقرون به صرفه می باشد.
صرفه جویی در انرژی
معماری باید مصرف انرژی و کیفیت پوستهٔ ساختمان را همزمان بررسی کند. جرم حرارتی آجر می‌تواند در عملکرد دیوار نقش داشته باشد، اما یک لایه آجر نما جای عایق حرارتی را نمی‌گیرد. نتیجه به ترکیب کامل دیوار، عایق، بازشوها، پل‌های حرارتی و اقلیم بستگی دارد.
پایداری و سازگاری با محیط زیست
دوام و امکان استفادهٔ دوباره از آجر می‌تواند به کاهش مصرف منابع در طول عمر ساختمان کمک کند. با این حال، تولید و پخت آجر نیز انرژی مصرف میکند و عملکرد محیط‌زیستی آن به روش تولید، سوخت، حمل‌ونقل و عمر مفید وابسته است؛ نمی‌توان همهٔ آجرها را بدون بررسی پایدار دانست.
همچنین در هنگام تخریب یک نمای آجری، باقی مانده ها و زباله های ساختمانی که آجر هستند نیز با طبیعت همسو هستند و باز هم به چرخه ساخت بازمیگردد.
دوام نمای آجری
نمای آجری می تواند تا سالها دوام داشته باشد. نگهداری از نمای آجری بسیار ساده بوده و نیاز به مواد رنگی و نگهداره های خاص ندارد. خانه های آجری از سالهای گذشته وجود دارند که هنوز هم پا برجا هستند و مقاومت کافی دارند. طبیعتا استفاده از آجرهای با کیفیت در نما این مقاومت را بیشتر می نماید.
نمای آجری چه معایبی دارد؟
نمای آجری مزایا و معایبی دارد که مزایای آن را در غالب ویژگی بیان نمودیم. اما هر متریال معایب خاص به خود را نیز دارد.
در مناطق با باد شدید، پایداری نما باید با محاسبهٔ بار باد و طراحی اتصالات و زیرسازی بررسی شود. مناسب‌بودن آجر به سیستم اجرا و شرایط پروژه وابسته است، نه صرفاً نام منطقه یا وجود طوفان.
در مناطق مرطوب، انتخاب آجر مناسب و جزئیات کنترل نفوذ آب و زهکشی اهمیت بیشتری دارد. رطوبت می‌تواند شوره یا آسیب ایجاد کند، اما استفاده از آجر در اقلیم مرطوب به‌طور کلی ممنوع نیست. مقاومت در برابر یخ‌زدگی و جذب آب باید با شرایط محل هماهنگ باشد.
نمای آجری متفاوت
نمای آجری در تمام طراحی ها یکسان نیست. چینش آجر مانند یک پازل به طراح این امکان را میدهد که از یک متریال بتواند صدها طرح متنوع ایجاد کند. با آجر نما می تواند طرح های برجسته و سه بعدی ایجاد نمود.
همچنین ابعاد و اندازه و تخلخل های متنوع در آجر به طراح این امکان را میدهد که در نمای یک ساختمان از انواع مختلف آن بهره ببرد.
رنگ آجر ها نیز متنوع بوده و طیف های روشن و تیره دارد. همین موضوع این امکان را به طراح میدهد تا با ایجاد سایه روشن در نمای ساختمان خلاقیت خود را نشان دهد.
نمای هتل هیو تایوان
در بازسازی نمای هتل هیو تایوان از آجر و شیشه در کنار یکدیگر استفاده شده است. برای بازسازی این هتل که یکی از قدیمی ترین و مراکز مهم گردشگری برای تایوان محسوب می شود، سازه ای بر روی نمای قدیمی تعبیه شده که در فاصله های متفاوت از یکدیگر بتوان آجرها را قرار داد. این نحوه ی چینش آجر در نمای هتل، باعث جذابیت و ایجاد سایه هایی ما بین آجر ها در نما می شود. همچنین یک نمای جذاب سه بعدی را جلوه گر میگردد. آجر نه تنها بافت منطقه ای و بصری ناحیه ای که هتل در آن قرار گرفته را تخریب نمیکند بلکه کاملا با آن سازگار است.
ساخت تونل های پیاده روی با آجر
در فضاهای باز با آفتاب سوزان می توان با استفاده از آجرهای متخلخل راهروهایی ایجاد کرد که سایه مناسبی داشته باشند. این راهرو ها معمولا در پارک های مناطق گرمسیری یا مسیر های داخلی هتل ها و فضای گردشگری ایجاد می شود تا راه رفتن در فضای باز با وجود زاویه تابش آفتاب و سوزان بودن آن راحت تر شود.
نمای آجری و ایجاد فضای خصوصی
در شهرهای بزرگ داشتن فضای آرام و خصوصی در تراس با توجه به فاصله همسایگی و دید مستقیم عملا غیر ممکن است. اما همین مورد می تواند با خلاقیت و طراحی مناسب یک طراح حل شود. بالکن های بیرونی از فضای نمای یک ساختمان محسوب می شوند. این فضاها اگر با چیدمان درست آجر احاطه شوند هم نمای آجری به درستی اجرا می شود. هم میزان زیادی از دید تراس ها میکاهد. همین امر موجب بهینه شدن این فضا و داشتن فضای اختصاصی می شود.
شرکت معماری فرید-ارجمند می تواند شما را در طراحی و ساخت انواع نمای ساختمان به خصوص نمای آجری یاری کند.
پیش از اجرای نمای آجری چه بررسی کنیم؟
نمونهٔ واقعی آجر را در نور محل بررسی کنید و الگوی بندها، گوشه‌ها، اطراف پنجره و محل اتصال به مصالح دیگر را روی یک بخش آزمایشی ببینید. رنگ و بافت آجر در مقیاس یک نمونهٔ کوچک ممکن است با سطح وسیع نما متفاوت دیده شود.
آبچکان، زهکشی، اتصالات، درزهای حرکتی و مقاومت آجر در شرایط محل باید در جزئیات اجرا مشخص شوند. شوره معمولاً با جابه‌جایی رطوبت و نمک‌ها ارتباط دارد؛ تمیزکردن ظاهر بدون رفع منشأ رطوبت راه‌حل ماندگاری نیست. هزینه را با زیرسازی، حمل، پرت مصالح، نصب و نگهداری بسنجید، نه فقط قیمت هر آجر.