طراحی محوطه سازی در معماری ممکن است در ابتدا کاری گنگ و یا حتی بی مفهوم جلوه کند اما وقتی با زیر و بم این کار و تاثیرات آن برفضا آشنا شوید قطعا دیدگاهتان نسبت به طراحی محوطه سازی تغییر میکند.
زندگی شهری ، پیشرفت های صنعتی ، آلودگی و ترافیک ، همه وهمه بر کیفیت زندگی ما تاثیر میگذارند. رابطه ی انسان روز به روز با طبیعت کمتر شده و نیاز انسان برای پیوند با طبیعت بیشتر میگردد.
محوطه سازی علم پیوند طبیعت و انسان است.
محوطه سازی
طراحی محوطه‌سازی و معماری منظر حوزه‌های مرتبط و هم‌پوشان‌اند. نوع خدمات و صلاحیت حرفه‌ای بر حسب کشور و محدوده کار متفاوت است؛ نمی‌توان تفاوتشان را فقط با کوچکی یا بزرگی پروژه تعریف کرد. در هر مقیاس، شناخت سایت، خاک، آب، گیاه و نیاز کاربران اهمیت دارد.
بخش های طراحی محوطه سازی
طراحان منظر پروژه های متفاوتی انجام میدهند. این پروژه ها به بخش های مختلفی در طراحی محوطه سازی تقسیم می شوند:
- طراحی روف گاردن یا بام سبز
- طراحی فضای سبز حیاط ساختمان
- طراحی فضای باز ویلا
- طراحی پارک های محلی
- طراحی رستوران های رو باز
- طراحی گالری های روباز
و…
هرکدام از موازد ذکر شده در بالا تخصص خاص خود را داشته و باید بر اساس شناخت محیط و ابزار و خلاقیت به هرکدام پرداخت.شاید به طور کلی فضای سبز حیاط ساختمان برای بسیاری ،اهمیت چندانی نداشته باشد.اما توجه به این نکته که طراحی خاص و مناسب میتواند علاوه بر جذب مخاطب و ماندگاری آن در فضا، باعث کمک به محیط زیست نیز گردد.
رستوران ها و گالری های روباز دقیقا بر پایه هدف گره بر طبیعت طراحی و ساخته می شوند. حال اگر به دست افراد غیر متخصص و با دانش غیر کافی ساخته شوند به صورت المانی زائد در سطح شهر دیده خواهند شد.
موارد مهم در طراحی محوطه سازی
در هر شاخه ای از علم معماری توجه به نکاتی ضروری است و اگر شخص فعال در این زمینه از آن نکات آگاه نباشد عملکرد درستی نخواهد داشت .
انتخاب خاک درطراحی محوطه سازی
یکی از ویژگی های یک طراح منظر موفق شناخت خاک است. انواع متفاوت خاک ، مقاومت آن ، میزان نشست خاک ، نوع خاک در اقلیم های متفاوت ، میزان حاصلخیزی خاک و تمامی این عوامل از نکاتی است که در طراحی منظر موفق اهمیت دارد.
این اطلاعات به طراح کمک میکند تا هم سطح سازی ، شیب ها و مسیرسازی های مناسبی انجام بدهد.
مصالح ساختمانی درطراحی محوطه سازی
بهترین طراحان در هر زمینه ای ،کسانی هستند که ابزار کار خود را به طور کامل بشناسند.
طراحی محوطه سازی نیز متریال های بسیاری دارد. با شناخت کامل تمام متریال بهترین فضا سازی های خواهیم داشت. روزانه با پیشرفت علم ، ساخت متریال های جدید هم روز به روز بیشتر می شود و کیفیت محصولات نیز بالا می رود. محصولات جدید برای ساخت کفسازی و دیواره های هوشمند ، استخرهایی خاص ، مصالحی برای ساخت آبنماها با ظاهری جذاب و ویژگی های ضد آب و … از هزاران نمونه متریال جدید هستند.
محوطه سازی نیز در این اثنا پیشرفت کرده و طراحی های با کیفیت و جذاب تری با متریال های جدید پدید می آید.
ساخت المانها در طراحی محوطه سازی
- ساخت آبنما
- ساخت برکه
- ساخت استخر
- ساخت نهر
- کفسازی
انتخاب آبنما، برکه، استخر یا نهر به کاربری، فضا، اقلیم، دسترسی به آب و ظرفیت نگهداری بستگی دارد. کیفیت گردش آب، نظافت و جزئیات تخلیه باید روشن باشد. وجود آب به‌تنهایی کیفیت محیط را تضمین نمی‌کند و هر پروژه به عنصر آبی نیاز ندارد.
کفسازی:
محوطه سازی از جمله مواردی است که در بحث متریال و شناخت مصالح روز هم به آن اشاره می شود.کفسازی های چوبی ، سنگی ، آجری ، سیمانی و چمن و … و یا ترکیبی از این موارد در محوطه سازی ها استفاده می شود که عمر و دوام هر کدام از این متریال ها بسته به شرایط جوی و مکان استفاده شده ، نحوه ی استفاده و …. تغییر می کند.
ساخت استخر:
طراحی استخرهای روباز و مکان قرارگیری آن نیز به دست مهندسین منظر صورت میگیرد. در طراحی استخر های روباز علاوه بر شکل کلی ظاهر استخر ،که طراحان منظر با توجه به معماری و طراحی ساختمان ،آن را دیزاین میکنند عامل دیگری نیز اهمیت دارد: مکان قرار گیری استخر . مکان قرار گیری استخر با توجه به زاویه تابش نور خورشید، امکان قرارگیری در محل های متفاوت بنا،سایه اندازی بنا ،دید بناهای مجاور بررسی می شود.
ساخت نهر:
ساخت نهر در اطراف فضای طراحی شده می تواند صدایی آرامش بخش ایجاد کرده و با جریان آب هوا رانیز تعدیل کند. برای ساخت نهر مصنوعی باید شیب زمین به طرز صحیحی اجرا شده و آب در جهت درستی هدایت شود تا از راکد شدن ان جلوگیری شود. نظافت این نهرها می تواند کاری زمانبر باشد و برای تمام فضاها مناسب نیست . در صورت رعایت نکردن موضوع نظافت نهر ها مصدود (توسط برگ گیاهان و…)میشود.
تاسیسات مکانیکی در طراحی محوطه سازی
تاسیسات در طراحی محوطه سازی از جمله عواملی است که کمتر به آن توجه می شود. اما تمامی المان های وابسته به آب احتیاج به تاسیسات مکانیکی جهت تامین آب را دارند. برای تاسیسات مکانیکی باید از ابتدای طراحی مکانی مناسب در نظر گرفته شود و دریچه ی بازدید جهت کنترل و رفع نقص احتمالی تعبیه گردد.
نورپردازی در طراحی محوطه سازی
نورپردازی باید استفاده ایمن از مسیرها، پله‌ها و بخش‌های مورد نیاز پس از تاریکی را پشتیبانی کند. لازم نیست همه محوطه روشن شود؛ شدت و جهت نور را با جلوگیری از خیرگی، مصرف انرژی و شرایط همسایگان هماهنگ کنید.
به همین منظور ایجاد یک سیستم نورپردازی مناسب از جمله وظایف یک طراح منظر میباشد. در طراحی سیستم نورپردازی برای یک محوطه چندین مسئله باید به صورت جداگانه بررسی شود. اولین مسئله رنگ نورهای استفاده شده در فضاست. استفاده از رنگ های فراوان در فضا و یا نورهای نقطه ای و شدید برای فضاسازی مناسب نیست. در مرحله ی دوم نوع سیم کشی و ارتباطات سیستم نورپردازی مهم است. اولین دلیل زیبایی فضاست. اما در برخوردی مهم تر ، امنیت این سیستم از جهت ارتباط با فضای باز است. رها شدن سیم کشی های برق در فضا باز و برخورد با آب و گیاهان و حیوانات امنیت فضایی را پایین می آورد.
انتخاب گیاهان مناسب در طراحی محوطه سازی
گیاهان در سایه‌اندازی، هویت فضا و کیفیت زیستی محوطه نقش دارند. انتخابشان به اقلیم، خاک، نور، آب و اندازه بالغ وابسته است. گونه مناسب باید با فضای ریشه و برنامه نگهداری هماهنگ باشد.
به طور کلی محوطه سازی در معماری پیوند مستقیمی با معماری پایدار و سبز دارد.گرچه محوطه سازی نقش کوچکی و غیر قابل بازگویی را ایفا میکند .اما با توجه به زندگی شهری امروز و نیاز به ایجاد فضای سبز و محوطه ای دلنشین تاثیر این امر صد چندان حس می شود . چه بسا بتوان از این فرصت به دست آمده در جهت کاهش مصرف سوخت ، کاهش آلودگی های هوا ،صوتی و بصری استفاده کرد. و به معماری پایدار و سبز نزدیک تر شد تا در آینده زمینی بهتر داشته باشیم.
تمامی موارد گفته شده در مجموع یک محوطه سازی ایده آل را ایجاد میکند . طراحان منظر با در نظر گرفتن این موارد و علم و دانش تخصصی برای شما محیطی جذاب و دلنشین به وجود می آورند .
طراحی محوطه از برداشت سایت شروع میشود
برای طراحی محوطه ابتدا ترازها، مسیر دسترسی، جهت تابش، خاک و آب موجود را بررسی کنید. جای نشستن، عبور و کاشت باید هم‌زمان با معماری ساختمان تعیین شود. بام سبز به‌دلیل محدودیت بار، آب‌بندی و تخلیه آب نیاز به بررسی تخصصی جداگانه دارد و فقط انتقال طرح حیاط به سقف نیست.
آب، گیاه و مسیرها را یک‌جا هماهنگ کنیم
شیب‌بندی باید آب را به مسیر تخلیه مناسب هدایت کند و از تجمع کنار ساختمان جلوگیری شود. گیاهان را بر اساس نیاز آبی و شرایط نور گروه‌بندی کنید. برای کفسازی، دوام در اقلیم، لغزندگی، دسترسی و قابلیت تعمیر را در کنار ظاهر ارزیابی کنید.
نگهداری بخشی از طرح است
پیش از اجرا، مسیر دسترسی به پمپ، تجهیزات آبیاری، تابلو برق و نقاط نظافت را تعیین کنید. خدمات اجرایی محوطه باید تراز، تأسیسات و جزئیات کف را هماهنگ کند. طرح موفق بعد از افتتاح هم قابل استفاده و رسیدگی است؛ تعداد بیشتر عناصر الزاماً کیفیت بیشتری ایجاد نمی‌کند.