نمای ساختمان اولین جلوه از هر بنایی است. شاید طراحی نما در اولین قدم مهم به نظر نیاید. اما در انتهای کار ساختمانی که دارای نمای زیباتر و کارآمدتری باشد بیشتر مورد توجه قرار خواهد گرفت. در طراحی نما علاوه بر ضوابط اصلی معماری و همچنین ضوابط شهرداری باید به متریال و نوع تهیه آن نیز توجه کرد.
در مقالات قبل به انواع نماهای ساختمانی، ضوابط طراحی نما، اصول طراحی نمای ساختمان و کمیته نما اشاره نمودیم.
در این مقاله قصد داریم نماهای ساختمانی غیر متعارف و عجیب جهان را بررسی کنیم. آیا هر نمای عجیبی زیباست؟ آیا صرف ساختن نماهای خاص می توان یک ساختمان را معروف و مورد توجه کرد؟
در این مقاله با فرید-ارجمند همراه باشید تا به بررسی موارد گفته شده بپردازیم:
نمای ساختمان کتابخانه کانزاس سیتی
پوسته کتاب‌های بزرگ در کانزاس سیتی، نمای پارکینگ کتابخانه مرکزی است، نه خود ساختمان تاریخی کتابخانه. این پوسته در سال ۲۰۰۴ اجرا شد؛ تاریخ تأسیس کتابخانه را نباید با تاریخ نما یکی گرفت.
تصویر کتاب، هویت مجموعه را به فضای شهری معرفی می‌کند. معرفی رسمی Community Bookshelf محل و تاریخ اجرای آن را توضیح میدهد.
پشت کتاب‌های بزرگ یک پارکینگ قرار دارد. روی جلدها از مصالح تابلو و پوشش چاپی ساخته شده است؛ توصیف آن به عنوان نمای سنگی صحیح نیست. مقیاس بزرگ کتاب‌ها آن را به نشانه‌ای شهری تبدیل می‌کند.
یکی از معروف ترین کتابهایی که نمای این ساختمان را تشکیل میدهد، کتاب ۳ گانه ارباب حلقه ها می باشد.
جذابیت این نمونه از ارتباط مستقیم نما با هویت مجموعه ناشی می‌شود. رتبه‌بندی عجیب‌ترین یا زیباترین، معیار فنی معماری نیست؛ خوانایی و تجربه عابر معیارهای مناسب‌تری هستند.
طراحی نمای مرکز خرید بولرینگ
نمونه مشهور بولرینگ، فروشگاه سلفریجز بیرمنگام است که Future Systems آن را طراحی کرد و در سال ۲۰۰۳ تکمیل شد. پوسته منحنی و دیسک‌های آلومینیومی، هویتی متفاوت ایجاد میکنند.
ظاهر نامتعارف این بنا موجب افزایش گردشگران علاقه مند شده است. هر ساله تعداد زیادی از گردشگران از داخل این مرکز خرید دیدن میکنند.
موقعیت مکانی این مرکز خرید در بافت شهری و نیمه تاریخی بیرمنگام انگلستان است. جایی که بازارها و ساختمان های کوچک و کوتاه قدی شهر را فراگرفته اند. حال یک بنای غول آسا، قسمت وسیعی از بافت شهر را به خود اختصاص داده است و هیچ گونه سنخیتی با اطراف ندارد.
متریال نمای این مرکز خرید از دیسک های آلومینیومی است. این صفحات علاوه بر منعکس نمودن نور و پر زرق و برق نشان دادن ساختمان، آن را شبیه به یک زره و ساختمانی غیر قابل نفوذ نموده است. مردم شهر ساختمان را مانند زنی با لباس براق تشبیه میکنند. گاهی اوقات حتی ساختمان به چشم گردشگران به سان موجودی سخت پوست می آید.
تضاد با بافت پیرامون، موضوع نقد معماری است و به تنهایی کیفیت بنا را تعیین نمی‌کند. معرفی پروژه سلفریجز اطلاعات طراح و تاریخ تکمیل را ارائه می‌کند.
نمای ساختمان کازا باتیو
ساختمان کازا باتیو را می توان یکی از خاص ترین و زیباترین بناهای شهر بارسلونا دانست. نمای زیبا و خاص این ساختمان را نمی توان انکار کرد. معمار معروف آنتونی گائودی طراح این ساختمان بوده است. و همچنین لازم به ذکر است که ساختمان کازا باتیو به ثبت جهانی یونسکو نیز رسیده است.
ساختمان کازا باتیو در ابتدا یک ساختمان معمولی مانند دیگر ساختمان ها بود. اما در سال ۱۹۰۳ یک تاجر به نام باتیو این ساختمان را خریداری کرد. در ابتدا تصمیم داشت ساختمان را تخریب کرده و بنایی جدید برای خود و خانواده خود بسازد. اما بعد از بررسی تصمیم به بازسازی ساختمان گرفت و چه کسی بهتر است معمار پر آوازه آنتونی گائودی؟
آنتونی گائودی کار طراحی این بنا را در سال ۱۹۰۴ شروع کرد. طراحی داخلی و طرلحی نما به طور همزمان با توجه به خواسته های تاجر بزرگ صورت میگرفت.
معمار طراحی نمای ساختمان را بسیار فانتزی در نظر گرفت و تمرکز خود را بر روی تراس ها و پنجره ها گذاشت. ترکیب متریال سنگ و موج دار بودن بنا با توجه به این که سنگ یک متریال سخت محسوب می شود بسیار دلنشین شد. همچنین شیشه های رنگی زینت بخش نمای ساختمان شد.
نمای ساختمان در ظاهر هر فرد می تواند تداعی کننده طرح خاص باشد و همین مورد شاید یکی از نقاط قوت طراحی نمای آنتونی گائودی محسوب می شود.
طراحی نما و طراحی داخلی خانه در سال ۱۹۰۶ به پایان رسید و یکی از موفق ترین طراحی ها شد. هنوز به عنوان یکی از زیباترین ساختمان های شهر بارسلونا دارای بازدید کنندگان فراوانی است.
نمای کلیسای جامع برازیلیا
کلیسای جامع برازیلیا در پایتخت برزیل دارای طراحی مدرن می باشد. طراحی این کلیسا هیچ شباهتی به دیگر کلیساهای مرسوم ندارد. با این همه یکی از جذاب ترین بناهای برزیل محسوب می شود.
طراح کلی بر پایه ۱۶ ستون بتنی ۹۰ تنی می باشد. این ستون ها به گونه ای قرار گرفته اند که مانند دستانی در حال دعا و رو به آسمان باشند.
نورپردازی داخلی کلیسای برازیلیا بسیار ملایم و به اندازه می باشد. به طوریکه پنجره ها با شیشه های دو جداره و تاحدودی مات نور را به داخل کلیسا می آورند. نمای بیرونی کلیسا از شیشه ساخته شده است و به همین دلیل ظاهری درخشان دارد. در بالای شبستان کلیسا سه مجسمه سنگین معلق وجود دارند. این کلیسا دارای ۴ ناقوس می باشد.
معمار کلیسای برازیلیا اسکار نیمایر است که توانست بنایی محبوب برای اهالی برزیل و همچنین گردشگران طراحی نماید.
کلام آخر :
طراحی نمای ساختمان یکی از مهم ترین قسمت های طراحی هر ساختمانی می باشد. هر طراحی غیر متعارف، خلاقانه و یا خاصی صرفا نمی تواند جایگاه خود را در بهترین و زیباترین نماها پیدا کند. همانطور که در نمونه های بالا نیز اشاره نمودیم گاهی به دلیل عدم توجه طراح به بافت و بستر ساختمان طراحی غلطی انجام میگیرد که به نازیبا شدن شهر منجر می شود.
گاهی نیز طراحی های منحصر به فرد در لیست بهترین آثار معماری جهان ثبت می شوند. توجه و تخصص طراح می تواند تعیین کننده این موضوع باشد.
چگونه این چهار نما را مقایسه کنیم؟
پوسته کتاب، دیسک فلزی، سطح موج‌دار و سازه بتنی چهار بیان متفاوت‌اند. ارتباط با کاربری، تجربه عابر، کیفیت نور و نگهداری را مقایسه کنید؛ خاص بودن فرم به تنهایی معیار موفقیت نیست.