در طراحی آشپزخانه باید به میزان فضایی که در اختیار داریم توجه کرد.
نوع چیدمان در طراحی آشپزخانه
در طراحی آشپزخانه ها امروزه نوع چیدمان وسایل برای بهینه سازی فضای اشپزخانه اهمیتی بسیار پیدا کرده به طوری که ازروش های نوین در طراحی اشپزخانه استفاده که میشود. طراح با توجه به بودجه و شیوه استفاده کاربران، چیدمان تجهیزات و فضای ذخیره‌سازی را بهینه میکند؛ نتیجه به محدودیت‌های واقعی پلان و زیرساخت نیز بستگی دارد.
آشنایی با فضا ها در طراحی آشپزخانه
سینک،اجاق گاز،یخچال فریزر، دیگر قفسه ها و کابینت ها به طور هماهنگ و با فاصله ای معین چیده میشوند فضا های موجود در اشپزخانه با رنگ های مختلف تفکیک شده است.
تعریف رنگ ها:
- رنگ قرمز به معنای فضای پخت و پز
- رنگ ابی به معنای فضای شستشو
- رنگ زرد به عنوان فضای انجام کارهای روزمره
- رنگ سبز برای یخچال و فضای ذخیره سازی
- قسمت های کرم رنگ کابینت ها میباشند
انواع اشکال در طراحی آشپزخانه
چیدمان ها به اشکال ردیفی و به شکل حرف u و L انگلیسی در طراحی آشپزخانه لحاظ میشوند که در طرح های زیر قابل مشاهده است در طرح های زیر فضا ها به رنگ های مختلف نشان داده شده است:
۱۱ نکته مهم در طراحی آشپزخانه
ابعاد این بخش برای توضیح ایده‌های چیدمان و تصاویر راهنما هستند و نباید قانون قطعی تمام آشپزخانه‌ها تلقی شوند. اندازه نهایی به تعداد کاربران، نیازهای دسترس‌پذیری، ابعاد واقعی وسایل، دستورالعمل نصب سازنده و ضوابط محل پروژه بستگی دارد. پیش از ساخت کابینت، بازشوها و فاصله‌ها در نقشه اجرایی کنترل شوند.
نکته اول در طراحی آشپزخانه – فاصله ی مجاز باز شدن درب اشپزخانه
اولین محیط کاری باید 40 سانتی متر فضای مجاز با درب اشپزخانه فاصله داشته باشد که با احتساب حد مجاز بازشوی در این مقدار به 120 سانتی متر میرسد. در صورتی که آشپزخانه ای دارید که عرض ان کمتر از 180 سانتی متر است و یا در اشپزخانه هایی با طراحی ردیفی باید از کابیینت و قفسه هایی که عمق آن ها کمتر از 60 سانتی متر است استفاده کنید.
شاید نیاز باشد دوباره اشپزخانه خود را طراحی کنید.
نکته دوم در طراحی آشپزخانه – فاصله ی بین کابینت ها و قفسه ها
باید بین هر ردیف از کابینت ها و فضا ها در حدود 120 سانتی متر فاصله بگذارید تا اشخاص بتوانند در صورت باز بودن درب های وسایلی همچون فر،ماشین ظرف شویی،کابینت ها که معمولا در حدود 60 سانتی متر هستند،بتوانند به راحتی عبور کنند.
فاصله ی 150 سانتی متر امکان حرکت راحت را در اشپزخانه محیا میکند.
نکته سوم در طراحی آشپزخانه – مثلث کار در اشپزخانه
نکته مثلث فرضی محیط کاراشپزخانه که در طراحی اشپزخانه امری مهم میباشد بیان میشود که اضلاع مثلث هر کدام باید به طور میانگین از 1.2 متر تا 2.7 متر باشند.
در هرگوشه ی این مثلث محل قرار گیری اجاق گاز سینک و یخچال باید مشخص شود تا برای شخص خانه دار نهایت سهولت در عملکرد را به همراه داشته باشد.
نکته چهارم در طراحی آشپزخانه – ارتفاع بین کابینت های نصب شده بر دیوار با سطح کار
فاصله کابینت دیواری از سطح کار باید با ارتفاع کاربران، عمق کابینت و تجهیزات هماهنگ شود. فاصله بالای اجاق موضوع جداگانه‌ای است و باید طبق دستورالعمل اجاق و هود و ضوابط ایمنی تعیین شود؛ عدد ۴۰ سانتی‌متر معیار عمومی ایمنی بالای اجاق نیست.
نکته پنجم در – فاصله ی مناسب درب ها
جهت بازشدن درها و کشوها باید با محل ایستادن کاربر و تجهیزات هماهنگ باشد؛ لازم نیست همه درها در یک جهت باز شوند. برخورد در کابینت، فر، یخچال و ورودی با یکدیگر را در نقشه و هنگام بازشدن کامل بررسی کنید.
نکته ششم در طراحی آشپزخانه – فاصله مجاز در پشت صندلی ها
برای عبور و مرور راحت تر در پشت میز ناهار خوری و صندلی ها باید حداقل 80 سانتی متر فضا در نظر گرفته شود.اگر در خانه فرد معلول وجود دارد در حدود 110 سانتی متر باید فضا در نظر گرفته شود تا شخص معلول به راحتی با صندلی چرخدار عبور کند.برای استفاده راحت سایرین از میز شام به طوری که در زمان عبور فرد با صندلی چرخدار مشکلی نباشد بهتر است 150 سانتی متر فاصله در نظر گرفته شود.
نکته هفتم در طراحی آشپزخانه – فضای کار و تهیه ی غذا
در کنار سینک در حداقل 80 سانتی متر فضا برای انجام کار،تهیه و آماده سازی اولیه غذا نیاز داریم.
نکته هشتم در طراحی آشپزخانه- اجاق گاز
کنار اجاق به سطح مناسب برای قراردادن ظروف نیاز داریم، اما فاصله ایمن از دیوار، مصالح قابل اشتعال و تجهیزات دیگر باید از دستورالعمل سازنده و ضوابط محل پروژه خوانده شود. ایجاد فاصله بیشتر، وسیله غیراستاندارد یا نصب نامطمئن را ایمن نمی‌کند.
نکته نهم در طراحی آشپزخانه – عبور از آشپزخانه
محل قرار گیری آشپزخانه باید طوری باشد که سایرین در منزل از آن برای عبور مرور غیر ضروری استفاده نکنند ; در محیط کار و مثلث کار آشپزخانه حضور نداشته باشند.
نکته دهم در طراحی آشپزخانه – محل قرار گیری سینک ظرفشویی
سینک یکی از نقاط اصلی کار است و بهتر است با سطح آماده‌سازی و ماشین ظرفشویی ارتباط نزدیک داشته باشد. قرارگیری آن در مرکز هندسی مثلث الزامی نیست؛ مسیر حرکت و دسترسی به تأسیسات تصمیم نهایی را مشخص میکند.
نکته یازدهم در طراحی آشپزخانه – ماشین ظرفشویی
ماشین ظرفشویی معمولاً در نزدیکی سینک قرار می‌گیرد. فضای بازشدن در، دسترسی کاربر، مسیر شلنگ‌ها و فاصله از گوشه‌ها باید با مدل دستگاه و نقشه کابینت هماهنگ شود؛ فاصله ۵۰ سانتی‌متر از دیوار الزام عمومی همه مدل‌ها نیست.
انتخاب چیدمان متناسب با خانه
آشپزخانه خطی برای بعضی فضاهای باریک مناسب است، اما طول زیاد ردیف می‌تواند مسیر رفت‌وآمد را طولانی کند. چیدمان L ارتباط خوبی با فضای غذاخوری ایجاد میکند و فرم U سطح کار بیشتری در اختیار می‌گذارد، به شرط آنکه فضای میانی برای حرکت کافی باشد. جزیره زمانی مفید است که پس از نصب آن مسیر رفت‌وآمد، بازشدن تجهیزات و استفاده از صندلی‌ها همچنان راحت بماند؛ جزیره نباید صرفاً برای زیبایی به پلان فشرده اضافه شود.
برای هماهنگی آشپزخانه با پذیرایی و غذاخوری، طراحی داخلی باید پیوستگی رنگ، مصالح و دیدهای اصلی را بررسی کند. در آشپزخانه باز، نمای پشت جزیره و محل وسایل کوچک روی کانتر نیز بخشی از تصویر فضای زندگی است.
ذخیره‌سازی براساس وسایل واقعی
پیش از تقسیم کابینت‌ها، فهرست ظروف، مواد غذایی و وسایل برقی را تهیه کنید. وسایل پرکاربرد نزدیک محل استفاده قرار گیرند و اشیای سنگین در ارتفاعی باشند که برداشتن آن‌ها دشوار نشود. کشوهای تقسیم‌بندی‌شده و کابینت‌های گوشه زمانی ارزش دارند که اندازه و شیوه استفاده آن‌ها با نیاز خانواده متناسب باشد. ظرفیت بیشتر بدون دسترسی راحت، الزاماً فضای کارآمدتری نمی‌سازد.
نورپردازی، تهویه و انتخاب سطح کار
نور عمومی به‌تنهایی برای آماده‌سازی غذا کافی نیست. نور موضعی سطح کار باید طوری قرار گیرد که بدن کاربر سایه مزاحم ایجاد نکند و انعکاس چراغ در سطوح براق آزاردهنده نباشد. هود و مسیر خروج هوا با نوع پخت‌وپز، امکان کانال‌کشی و دستورالعمل دستگاه هماهنگ شوند. وجود پنجره همیشه جایگزین تهویه مناسب تجهیزات نیست.
سطح کار، کف و دیوار پشت اجاق را با توجه به رطوبت، نظافت، مقاومت و امکان تعمیر انتخاب کنید. جزئیات اتصال سینک و آب‌بندی لبه‌ها به اندازه ظاهر مصالح اهمیت دارند. نمونه متریال را زیر نور واقعی فضا ببینید و روش نگهداری آن را پیش از خرید بررسی کنید؛ هر سطحی که در تصویر زیباست، برای همه شیوه‌های استفاده مناسب نیست.
کنترل نقشه پیش از سفارش کابینت
مدل دقیق یخچال، فر، اجاق و ماشین ظرفشویی باید پیش از نهایی‌شدن نقشه مشخص باشد. ابعاد بدنه با فضای نصب و تهویه دستگاه یکسان نیست. محل پریزها، شیرها و اتصالات باید پس از نصب نیز برای تعمیر قابل دسترسی باشد. ارتفاع تمام‌شده کف، ضخامت صفحه و فاصله بازشوها در اندازه‌گیری نهایی لحاظ شوند تا اختلاف کوچک در اجرا، عملکرد تجهیزات را مختل نکند.
برای مطالعه بیشتر درباره مبانی چیدمان و دسترس‌پذیری می‌توانید راهنمای برنامه‌ریزی آشپزخانه NKBA را ببینید. این راهنما جایگزین ضوابط محل پروژه و دستورالعمل تجهیزات انتخابی نیست.