معماری و صنعت گردشگری یا توریسم ارتباط عمیقی با یکدیگر دارند. اما این ارتباط از زمانی مورد توجه قرار گرفت که صنعت گردشگری به صورت یک نقطه قوت در کشورها مطرح شد. سهم اقتصادی گردشگری با سال، کشور و شیوه محاسبه تغییر میکند؛ سهم تولید و درآمد با میزان هزینه‌کرد یکسان نیست. زیرا گردشگری باعث عوامل مثبت بسیاری گردیده است که به آن می پردازیم:
- امکان ایجاد اشتغال با برنامه‌ریزی و مدیریت مناسب
- کمک به حفاظت از محیط زیست با مدیریت اثرات بازدید
- حفاظت از ابنیه تاریخی و مکان های فرهنگی
- حفاظت از ارزش های فرهنگی
هدف از گردشگری
گردشگری با اهداف متنوعی صورت میگیرد. و انواع مختلفی دارد. به طور کلی گردشگری به سفرهای داخلی و یا خارجی تقسیم می شود.
اهداف یک گردشگر اعم از :
- استراحت
- دیدن مناظر طبیعی و استفاده از طبیعت
- بازدید از بافت تاریخی و فرهنگی
و …
می باشد. که در شاخه های مختلف تقسیم بندی شده ی گردشگری قرار میگیرد.
شاخه های گردشگری:
- گردشگری فرهنگی
- گردشگری ماجراجویانه
- گردشگری تفریحی
- طبیعت گردی
گردشگری معماری در شاخه ی گردشگری فرهنگی و بازدید از بافت تاریخی و فرهنگی قرار میگیرد.
اهمیت معماری در صنعت گردشگری
معماری و ساخت ابنیه جدید و همچنین مرمت بناهای گذشته همه و همه در صنعت گردشگری نقشی اساسی ایفا میکنند. به گونه ای که در سال های اخیر شاخه ای به نام گردشگری معماری به وجود آمده است. افراد در گذشته برای بازدید از بناهای تاریخی به شهرها و کشورهای مختلف سفر میکردند تا با تاریخ سرزمین ها آشنا شوند. اما امروزه با گسترش انواع شیوه های گردشگری این مورد یکی از ده ها دلیل یک گردشگر برای سفر است.
یکی دیگر از دلایلی که می تواند موجب افزایش گردشگران و ترقیب آنها برای بازدید از شهر یا کشوری خاص شود، ایجاد بناهای جدید با سبک های مدرن منحصر به منطقه است. دیدن سبک های مختلف معماری و مقایسه ابنیه جدید و قدیم می تواند دلیل قانع کننده برای گردشگران باشد.
ساخت بناهای گردشگری جدید مانند ساختمان های تفریحی گردشگری نیز از مواردی است که باعث جذب افراد می شود. مانند دبی در سالهای اخیر که مشغول به ساخت عمیق ترین استخر جهان برای گردشگران بوده است. همه ی موارد گفته شده نیاز به دانش معماری دارند.
معماری و صنعت گردشگری در جهان
در جهان امروز و در کشورهای پیشرفته صنعت گردشگری و معماری پیوند عمیقی دارند. زیرا به معماری هم به عنوان زیرساخت و هم به عنوان جاذبه نگاه می شود.
زیرساخت های شهری و معماری برای افرادی که به شهر یا کشور شما سفر میکنند اهمیت دارد. رفت و آمد راحت و اسکان در هتل ها و اقامتگاه های تازه ساخته شده و یا مرمت شده. و بازدید از مکان های قدیمی به عنوان جاذبه های گردشگری و فرهنگی. همچنین استفاده از امکانات تفریحی جدید.
بنابراین در این کشورها معماری معاصر و مدرن نیز از اهمیت ویژه ای برخوردار است. سبک معماری که فرد را مجاب میکند تا برای دیدن آن کیلومترها سفر کند.
افرادی که در کشورهای پیشرفته برای صنعت گردشگری فعالیت میکنند، هر ساله از جامعه ی معماران برتر دعوت به عمل می آورند تا در مسابقات مخصوصی شرکت کنند. و ایده و طرح خود را در رابطه با بناهای تفریحی و یا … مورد نظر بدهند. همین امر موجب می شود تا طرح های خاص از سراسر دنیا توسط معماران برگزیده بررسی شده و بهترین آنها انتخاب شود. اجرای طرح های خاص به صنعت گردشگری آن منطقه کمک شایانی می نماید. بازگشت هزینه مسابقه و اجرای طرح تضمین‌شده نیست و باید با تقاضا، هزینه بهره‌برداری و ظرفیت مقصد بررسی شود. و باعث اشتغال افراد بسیاری نیز می گردد.
سرمایه‌گذاری در گردشگری معماری به مطالعه امکان‌سنجی و ارزیابی اثرات اجتماعی و محیطی نیاز دارد. و جنبه های مختلف کشور را تحت تاثیر قرار دهد.
معماری و صنعت گردشگری در ایران
اما در ایران چه میگذرد؟ صنعت گردشگری در ایران نوپا بوده و می توان گفت راه بسیار زیادی در پیش رو دارد. با توجه به پتانسیل های فراوان ایران می توان گفت که اگر به گردشگری معماری اهمیت داده شود پیشرفت های روزافزونی را شاهد خواهیم بود.
ایران دارای مجموعه متنوعی از بناها و بافت‌های تاریخی است. معرفی، دسترسی و نگهداری این آثار باید با ظرفیت هر مکان و نیازهای جامعه محلی هماهنگ شود؛ رتبه‌گذاری بدون معیار و تاریخ روشن قابل اتکا نیست.
معماری معاصر ایران نیز می‌تواند در کنار بناهای تاریخی بخشی از تجربه گردشگری باشد. و این مسئله ایست که شاید تاثیر زیادی بر افراد میگذارد. برعکس ما ابنیه تاریخی بسیار زیادی در شهرهای مختلف ایران داریم که بازدید از آنها خالی از لطف نیست. سبک معماری سنتی ایرانی بسیار جذاب است. و تا به امروز نیز تا حدودی توانسته در صنعت نوپای گردشگری ایران تاثیرگذار باشد.
طراحی و ساخت هتل ها و اقامتگاه ها نیز از مواردی است که در ایران به خوبی به آن پرداخته نمی شود. هتل های لوکس با سوییت های بسیار جذاب در ایران ساخته شده اند. کیفیت طراحی و هویت هر اقامتگاه باید جداگانه بررسی شود. جاذبه های تفریحی نیز در ایران بسیار اندک است. و به آن پرداخته نمی شود. توسعه مجموعه‌های تفریحی نیاز به بررسی خدمات موجود و تقاضای منطقه دارد. شهربازی های قدیمی و ناکافی و همچنین نبود مجموعه هایی که سینما، شهربازی، مجموعه تفریحی آبی و … در کنار یکدیگر وجود داشته باشد.
ایران کشوری است که دارای 4 فصل است. و در هر فصل هر منطقه از ایران دارای آب و هوای منحصر به فرد خود است. امکان فعالیت‌های فصلی به منطقه، آب‌وهوا و خدمات موجود وابسته است. و همچنین در فصل زمستان از آب و هوای معتدل و ساحلی جنوب ایران لذت ببرید. تمام این پتانسیل ها در ایران می تواند به صنعت گردشگری ایران ایده بدهد.
می توانیم با پرداختن تخصصی به معماری گردشگری در ایران اشتغال زایی نماییم. همچنین در ورود ارز به کشور موثر واقع شویم.
تجربه بازدید و احترام به جامعه محلی
معماری گردشگری فقط ساخت یک نشانه چشمگیر نیست. دسترسی، مسیر روشن، مکان استراحت، اطلاعات قابل فهم و خدمات روزمره بر تجربه بازدید نقش دارند. ظرفیت بازدید و حفظ حریم ساکنان را از ابتدا بررسی کنید؛ افزایش گردشگر بدون مدیریت می‌تواند به فرسودگی میراث و فشار بر محله منجر شود. راهنمای مشارکت جامعه محلی یونسکو به نقش ساکنان و کسب‌وکارها توجه دارد.
در اقامتگاه‌ها و فضاهای پذیرایی، طراحی داخلی باید نیاز مهمان و کارکنان را همزمان پاسخ دهد. نقش طراحی نما نیز ایجاد رابطه متناسب ساختمان با زمینه است، نه صرفاً نمایش یک فرم متفاوت. جزئیات مرمت و طراحی هتل موضوع‌های مستقلی هستند و در این مقاله فقط به ارتباطشان با تجربه گردشگری اشاره می‌شود.