عمارت ویلایی بغداد

معماری یک قصر مسکونی با عملکرد رسمی

اگرچه این پروژه از نظر کاربری یک ساختمان مسکونی محسوب می‌شود، اما بخش مهمی از فعالیت‌های رسمی و جلسات کاری کارفرما نیز در همین مجموعه برگزار می‌شود. به همین دلیل می‌توان این پروژه را یک قصر مسکونی با عملکرد تشریفاتی دانست.

برنامه فیزیکی ساختمان نیز بر همین اساس شکل گرفته است. برخلاف بسیاری از ویلاهای بزرگ، تنها یک فضای اقامت دائم برای کارفرما در نظر گرفته شده که شامل اتاق خواب مستر، کلازت، سرویس بهداشتی اختصاصی و دفتر کار شخصی است. علاوه بر آن، دو سوئیت مستقل برای اسکان موقت مهمانان در طبقه دوم طراحی شده‌اند تا ضمن حفظ حریم خصوصی کارفرما، پاسخگوی نیازهای اقامتی مهمانان ویژه نیز باشند.

سازماندهی فضاها و عرصه‌بندی معماری

ورود به مجموعه از میان محوطه‌ای رسمی آغاز می‌شود و پس از عبور از نمای باشکوه ساختمان، مخاطب وارد لابی اصلی با ارتفاع حدود شش متر می‌شود. این لابی به عنوان اولین فضای داخلی پروژه، نقش معرفی شخصیت معماری بنا را بر عهده دارد و دسترسی به پلکان اصلی، آسانسور، فضای پذیرش، نمازخانه، اتاق‌های اداری، اتاق کنترل و فضای انتظار را فراهم می‌کند.

در طراحی این ویلا سه لابی در سه طبقه ساختمان در نظر گرفته شده که طراحی داخلی لابی هر سه طبقه ارائه دهنده شکوه و تعالی به مخاطب خود است.

در طبقه اول، لابی دیگری قرار گرفته که ارتباط میان دفتر اصلی کارفرما، فضای مجلس، اتاق خواب اختصاصی و سایر بخش‌های این طبقه را برقرار می‌کند. در مجاورت این لابی، یک پاسیو داخلی طراحی شده که با فضای سبز و آب‌نما، تضادی دلنشین با فضای رسمی ساختمان ایجاد می‌کند و محیطی آرام برای استراحت کوتاه کاربران فراهم می‌آورد.

طبقه دوم نیز شامل یک لابی کوچک‌تر، دو سوئیت مستقل، فضای سلف‌سرویس و سالن اجتماعات اصلی ساختمان است.

طراحی فضای مجلس

فضای مجلس، مهم‌ترین فضای تشریفاتی این قصر محسوب می‌شود و مطابق فرهنگ معماری عراق، اصلی‌ترین محل پذیرایی از مهمانان رسمی است. این فضا با دسترسی مستقیم از لابی اصلی طبقه اول طراحی شده و در مجاورت دفتر کار کارفرما قرار دارد تا ضمن حفظ حریم خصوصی بخش‌های مسکونی، ارتباط مناسبی با فضاهای رسمی ساختمان برقرار کند.

در طراحی مجلس، تلاش شده است شکوه معماری کلاسیک بیش از هر چیز از طریق تناسبات، ارتفاع زیاد سقف، ریتم ستون‌ها، هندسه‌های پرقدرت و سایه‌اندازی‌های عمیق شکل بگیرد. برخلاف بسیاری از فضاهای کلاسیک که هویت خود را تنها از تزئینات می‌گیرند، در این پروژه ابتدا ساختار حجمی و وزن بصری معماری طراحی شده و سپس جزئیات کلاسیک در خدمت تقویت آن قرار گرفته‌اند تا فضایی ماندگار، باشکوه و کاملاً متناسب با جایگاه این قصر ایجاد شود.

طراحی سالن اجتماعات

سالن اجتماعات عالی ترین فضای این قصر است و با ظرفیت حدود ۱۱۰ نفر، برای برگزاری جلسات، همایش‌ها و مراسم رسمی کارفرما طراحی شده است. ارتفاع زیاد سقف، نورگیری مناسب و ابعاد وسیع این فضا، بستری مناسب برای خلق یکی از شاخص‌ترین فضاهای داخلی پروژه فراهم کرده است.

در طراحی این سالن، برخلاف سایر بخش‌های ساختمان، از پیچیده‌ترین هندسه‌های کلاسیک، گچبری‌های اختصاصی و جزئیات معماری استفاده شده تا شکوه و رسمیت فضا در بالاترین سطح ممکن شکل بگیرد. هشت لوستر بزرگ کلاسیک به صورت منظم در امتداد محورهای اصلی سالن قرار گرفته‌اند و علاوه بر تأمین نور، به عنوان عناصر شاخص معماری، ریتم و مقیاس فضا را تقویت می‌کنند.

کف‌سازی سالن نیز بر پایه یک مدول مربع‌شکل اختصاصی طراحی شده است. الگوی برش سنگ‌ها تنها جنبه تزئینی ندارد، بلکه با ایجاد نظمی دقیق در سراسر کف، حس استحکام، تعادل و امنیت را به مخاطب منتقل می‌کند و با هندسه کلاسیک سقف و دیوارها هماهنگی کاملی دارد.

ارتباط سالن با لابی این طبقه از طریق یک درب مجلل ساخته‌شده از چوب گردو برقرار می‌شود. این ورودی، ضمن ایجاد سلسله‌مراتب فضایی مناسب، به عنوان مرزی میان فضای عمومی لابی و رسمی‌ترین بخش ساختمان عمل می‌کند و کیفیت ورود به سالن را به بخشی از تجربه معماری این قصر تبدیل می‌سازد.

طراحی نمای کلاسیک با تأکید بر هندسه و وزن بصری

در طراحی نمای ویلا که با رویکرد کلاسیک اتخاذ شده، برخلاف بسیاری از نماهای رایج، تمرکز اصلی بر استفاده افراطی از تزئینات نبوده است. شخصیت رسمی نما بیشتر از طریق تناسبات، هندسه‌های قدرتمند، سایه‌اندازی عمیق، ستون‌ها و سلسله مراتب کلاسیک شکل گرفته است.

در طراحی نما جبهه اصلی، تقارن کامل حفظ شده و وزن بصری ساختمان از پایه آغاز شده، در ساقه ادامه پیدا می‌کند و در تاج بنا به اوج می‌رسد؛ موضوعی که یکی از مهم‌ترین اصول معماری کلاسیک محسوب می‌شود.

در نمای فرعی نیز همین زبان معماری حفظ شده تا تمامی وجوه ساختمان هویت یکپارچه‌ای داشته باشند.

بالکن‌های سراسری؛ پیوند معماری و اقلیم

یکی از ویژگی‌های مهم طراحی نما، ایجاد بالکن‌های سراسری میان فضای داخلی و محیط بیرون است. این فضاهای نیمه‌باز علاوه بر افزایش کیفیت استفاده از ساختمان، به عنوان یک لایه اقلیمی عمل می‌کنند و میزان تابش مستقیم خورشید بر بدنه ساختمان را کاهش می‌دهند؛ موضوعی که در اقلیم گرم عراق اهمیت زیادی دارد.

ارائه پروژه با تور مجازی VR

تمامی فضاهای داخلی، نمای ساختمان، محوطه‌سازی و بخش‌های مختلف این پروژه پیش از اجرا به صورت تور مجازی VR مدل‌سازی شده‌اند. این امکان باعث شد کارفرما بتواند پیش از آغاز عملیات اجرایی، در تمامی فضاهای پروژه حرکت کرده، کیفیت طراحی، تناسبات، نور، متریال‌ها و جزئیات معماری را به صورت واقعی بررسی کند و تصمیمات نهایی با اطمینان بیشتری اتخاذ شود.

طراحی محوطه؛ آغاز تجربه معماری پیش از ورود

در این پروژه، محوطه‌سازی تنها فضای سبز اطراف ساختمان نیست، بلکه بخشی از تجربه معماری محسوب می‌شود.

حرکت خودروها از ورودی مجموعه به گونه‌ای طراحی شده که مهمانان در مسیر ورود، به تدریج نمای قصر را تجربه می‌کنند. مسیر حرکتی پس از عبور از کنار فضای سبز و گردش پیرامون یک استخر تشریفاتی، به ورودی اصلی ساختمان می‌رسد و همین توالی فضایی، حس شکوه و رسمیت پروژه را از نخستین لحظات ورود القا می‌کند.

نورپردازی؛ تکمیل‌کننده هویت کلاسیک بنا

نورپردازی این پروژه نیز در امتداد زبان معماری کلاسیک طراحی شده است. هدف، نمایش اغراق‌آمیز نور نبوده، بلکه تأکید بر وزن بصری ساختمان، ستون‌ها، شکست‌ها، سایه‌اندازی‌ها و عمق هندسه‌های نما بوده است.

استفاده از نورهای خطی، وال‌واشرها و نورپردازی نقطه‌ای باعث شده ساختمان در شب نیز همان حس وقار و شکوه روز را حفظ کند، بدون آنکه نورپردازی بر معماری غلبه کند.

کف‌سازی اختصاصی برای فضاهای تشریفاتی

یکی از ویژگی‌های شاخص پروژه، طراحی اختصاصی کف‌سازی مشاعات است. الگوهای سنگ با برش‌های دقیق واترجت، هندسه‌هایی منحصربه‌فرد ایجاد کرده‌اند که ضمن القای حس نظم و استحکام، شخصیت لوکس و اختصاصی پروژه را تقویت می‌کنند و از الگوهای تکراری رایج فاصله می‌گیرند.

خدمات اجرایی و تهیه نقشه‌های اجرایی

تمامی نقشه‌های اجرایی این پروژه با جزئیات بسیار بالا تهیه شده‌اند تا اجرای ساختمان با حداقل ابهام انجام شود. تمامی دیتیل‌های معماری، ابعاد، متریال‌ها، اتصالات و هماهنگی میان بخش‌های مختلف پیش از آغاز عملیات اجرایی نهایی شده‌اند تا فاصله میان طرح و اجرای واقعی به حداقل برسد.

در حال حاضر اجرای این عمارت نیز با همکاری گروه معماری فرید ارجمند در حال انجام است.

طراحی هماهنگ میان تمامی رشته‌های مهندسی

اجرای پروژه‌ای در این مقیاس تنها با طراحی معماری امکان‌پذیر نیست. به همین دلیل از ابتدای فرآیند طراحی، تمامی رشته‌های مهندسی شامل تأسیسات مکانیکی، برق، تهویه مطبوع، اعلام و اطفای حریق و سایر تجهیزات ساختمان با تیم معماری هماهنگ شده‌اند.

در بسیاری از پروژه‌ها، معماری ابتدا نهایی می‌شود و سپس ورود سایر رشته‌ها باعث ایجاد تغییرات متعدد در سقف‌ها، دیوارها و جزئیات طراحی می‌شود. اما در این پروژه، معمار نقش هماهنگ‌کننده اصلی میان تمامی مهندسان را بر عهده داشته و تمامی تجهیزات پیش از آغاز اجرا در مدل معماری پیش‌بینی و جانمایی شده‌اند. این رویکرد باعث شده تمامی نقشه‌های پروژه به عنوان یک مجموعه یکپارچه و بدون تداخل آماده اجرا باشند.