طراحی معماری برای فضاهای متنوع و مختلفی صورت میگیرد. از فضاهای اداری، مسکونی و تجاری و …
این روزها با پیشرفت روز افزون علم تنها ساخت و ساز مهم نیست. بلکه کیفیت ساخت و طراحی نیز به همان اندازه اهمیت دارد. به خصوص برای منزل مسکونی و یا محیط کار که انسان بیشترین زمان خود را در روز در آن میگذراند. به همین دلیل موضوع هوشمند سازی و ساختمان های هوشمند به میان می آید. تا بتواند علاوه بر تامین نیازهای اولیه افراد سبک زندگی راحت تری به آن ها ارائه دهد.
معماری هوشمند چیست؟
به استفاده از تکنولوژی در طراحی معماری ساختمان ها به نحوی که کارایی ساختمان ها را افزایش دهد هوشمند سازی گفته می شود. سیستم های نوین در ساختمان سازی می تواند منجر به افزایش امکانات و رفاه حال ساکنان شود. حال اگر از این سیستم ها به طور مناسب استفاده شود می تواند موجب کاهش مصرف انرژی نیز گردد و قدمی در راه معماری پایدار نیز باشد. معماری هوشمند می تواند در اختیار معماری پایدار قرار گیرد و در عین حال که هزینه های اولیه برای ساخت بناهای هوشمند و خرید آن توسط افراد بیشتر می شود اما کاهش هزینه در طولانی‌مدت به عملکرد واقعی، نگهداری و الگوی مصرف وابسته است.
در طراحی معماری هوشمند برای ساختمان ها از سیستم هایی استفاده می شود که عملکرد انها در کنار یکدیگر به آسان شدن زندگی فرد کمک کند.
موارد هوشمند سازی ساختمان
در هوشمندسازی، تصمیم‌های فضای داخلی و خارجی به هم مرتبط‌اند. هماهنگی کنترل نور، تهویه و سایه‌اندازی با طراحی نمای پایدار می‌تواند بخشی از راهکار پروژه باشد؛ با این حال، پایداری نما و هوشمندسازی دو موضوع یکسان نیستند.
طراحی معماری هوشمند برای فضای داخلی
معماری هوشمند برای فضای داخلی می تواند شامل موارد بسیاری باشد. اما بیشترین مواردی که به گوش ما آشناست را با شما برمیشمریم:
- کنترل خودکار و با سنسور نورپردازی خانه. که به وسیله ی تبلت و یا گوشی تلفن همراه نیز قابل تنظیم است. کنترل دمای محیط با استفاده از سیستم خودکار. به گونه ای که در هر زمان متناسب با دمای بیرون و فعالیت های داخل خانه سیستم های گرمایشی و سرمایشی در حال کار هستند.
- امکان تنظیم تمامی موارد از راه دور.یکی از نکاتی که در هوشمند سازی ساختمان اهمیت دارد امکان کنترل برخی امکانات از راه دور است، مشروط به زیرساخت و مجوز دسترسی مناسب. به طور مثال روشن نمودن وسایل سرمایشی و گرمایشی از راه دور.
سیستم حفاظتی ساختمان
قفل‌های مکانیکی و الکترونیکی باید بر اساس نیاز، ایمنی و قابلیت استفاده انتخاب شوند؛ هوشمندسازی به معنی حذف همه راهکارهای معمول نیست. سیستم های امنیتی با امکان کنترل از راه دور جایگزین مناسبی برای قفل و کلید می شوند. افراد دیگر نگران گم کردن دسته کلید و یا فراموش کردن آن نخواهند بود و در کوتاه ترین زمان با وارد نمودن رمز عبور وارد خانه خواهند شد.
سیستم اطفا حریق
اطفا حریق موضوعی است که در مباحث ساختمان سازی به آن پرداخته شده است و ساختمان ها باید به آن مجهز باشند. جال تصور کنید که علاوه بر آبپاش های اطفا حریق منزل یا محل کار شما مجهز به سیستم هوشمند اطفا حریق باشد. یکی از مورادی که می تواند کمک کننده باشد ارسال هشدار به مرکز مجاز، در صورت وجود زیرساخت و تأیید متخصص ایمنی است؛ سامانه خانه هوشمند جایگزین سیستم تأییدشده اعلام و اطفای حریق نیست.
طراحی هوشمند برای معلولان و بیماران
هوشمند سازی ساختمان می تواند کمک شایانی به معلولان و یا بیماران بنماید. آنها می توانند توسط گوشی تلفن همراه خود تمامی امکانات را متناسب با نیازهای خود کنترل نمایند. به طور مثال استفاده از درب های هوشمند برای معلولان مشکلات رفت و آمدی را تا حد زیادی کاهش میدهد. و یا با کنترل نمودن نور و تهویه فضا با استفاده از گوشی یا تبلت دیگر نگران محل نصب کلید های آن نخواهند بود. رمپ های خودکار و سایر سیستم های هوشمند دیگر نیز به کمک این افراد می آید.
طراحی معماری هوشمند برای نمای خارجی
نمای ساختمان یکی از عوامل مهم در طراحی معماری ساختمان است. حال برای هوشمند سازی ساختمان نیاز است که نمای ساختمان را نیز هوشمند طراحی نمود.
- برای تنظیم دمای داخلی و میزان نور عبوری در فضای داخلی باید از سیستم های هوشمند برای نمای خارجی استفاده نمود. به طور مثال نماهای باز و بسته شو که بتواند جلوی عبور نور را بگیرد و در طول ساعات روز میزان نور و گرمای مورد نظر را وارد ساختمان بنماید.
- سیستم های هوشمند تهویه ساختمان می تواند از نما کمک بگیرند تا با تعبیه بازشوهای هوشمند و هواسازها و … به تهویه کمک نمایند.
- در صورت وجود گیاهان در نما، کنترل آبیاری می‌تواند مفید باشد تا بتواند آب باران یا آب بازیافتیِ مناسب و تأییدشده برای مصرف مورد نظر را جمع آوری نموده و از آنها برای آبیاری گیاهان نما استفاده نماید.
فرآیند طراحی معماری هوشمند
هر نوع طراحی معماری فرآیند مخصوص به خود را دارد. برای هوشمند سازی ساختمان ها نیز ابتدا باید کاربری آن در نظر گرفته شود. سپس با توجه به نیازهای افراد و بودجه ی آنها هوشمند سازی صورت گیرد. توجه به این نکته که هوشمند سازی هزینه ی بالایی در پی دارد قابل انکار نیست. توجیه اقتصادی نیاز به مقایسه هزینه خرید، راه‌اندازی، پشتیبانی و صرفه‌جویی اندازه‌گیری‌شده دارد و قطعی نیست.
پس از نیاز سنجی طراحی یکپارچه ی ساختمان به صورت هوشمند و با کمک طراحان و متخصصان هوشمند سازی صورت میگیرد. مدیریت کلی ساختمان توسط دستگاه های مرکزی امکان دسترسی و همچنین تعمیر به موقع هرگونه ایراد در ساختمان را میدهد.
نمونه های ساختمان های هوشمند جهان
طراحی معماری هوشمند در جهان از سالیان پیش آغاز شده و تا کنون به پیشرفت های چند برابری رسیده است.
نمونه‌های زیست‌اقلیمی مالزی نشان می‌دهند که طراحی مرتبط با اقلیم و حضور باغ‌ها می‌تواند بخشی از راهبرد ساختمان باشد؛ وجود باغ به‌تنهایی مدرک هوشمند بودن سیستم کنترل نیست.
مرکز تجارت جهانی بحرین نمونه‌ای از ادغام توربین باد در طراحی معماری است؛ تولید انرژی تجدیدپذیر و خودکارسازی ساختمان دو موضوع مرتبط اما متفاوت‌اند.
سخن پایانی
دامنه هوشمندسازی در هر پروژه به نیاز کاربران، بودجه، زیرساخت و امکان نگهداری وابسته است. پیش از انتخاب تجهیزات باید سازگاری سیستم‌ها و دسترسی به پشتیبانی بررسی شود؛ تعمیم وضعیت چند ساختمان به همه پروژه‌های ایران دقیق نیست.
سناریوی استفاده، راه‌اندازی و پشتیبانی
هوشمندسازی را با سناریوهای روشن مانند ورود، خروج، خواب و کار شروع کنید. برای هر سناریو مشخص کنید چه تجهیزی پاسخ میدهد، چه کسی اختیار تغییر دارد و در قطع برق یا اینترنت چه اتفاقی می‌افتد. امکان کنترل دستی و مسیر دسترسی تعمیرکار باید باقی بماند. آزمون و تحویل سامانه به اندازه نصب تجهیزات اهمیت دارد؛ مرجع کنترل‌های ساختمان به هماهنگی طراحی، راه‌اندازی و نگهداری می‌پردازد.
دسترسی کاربران، به‌روزرسانی نرم‌افزار و حفاظت از داده‌ها را با متخصص سامانه مشخص کنید. راهنمای امنیت محصولات متصل برای شناخت این موضوع مفید است. در طراحی داخلی محل حسگرها و کنترل‌ها و در طراحی نما محل سایه‌بان و بازشوها باید با معماری هماهنگ شود.